Columns en dagboek Fragmenten uit het dagboek dat Jeroen Krabbé bijhield tijdens de productiefase van The Discovery of Heaven Mei 1999 Vandaag de eerste bespreking met Harry Mulisch. Ik had het gevoel dat "de tocht naar de Leidsekade" wel eens fataal zou kunnen zijn (in positieve zin) want als hij ja zou zeggen zitten we er gewoon voor de komende 3 jaar aan vast. Het werd een prettig bezoek. Na anderhalf uur praten was het duidelijk, hij wil met ons in zee. Als kinderen stonden Edwin, Ate en ik later in de regen elkaars handen te schudden en te omhelzen. Juni 1999 Ik zit op het vliegveld van Parijs te wachten op mijn doorverbinding naar Marokko om een rol in de HBO film over Jezus te spelen. Ik voel me zeer tevreden. De afgelopen dagen bij Edwin in Italië waren buitengewoon vruchtbaar. 12 uur per dag gewerkt aan het script. Edwin is de katalysator, Ate de man die de grote lijnen ziet en ik ben de dialoogvoeler. Ik moet het kunnen spelen, dan is het goed. We werken uniek samen, een drie-eenheid. Het benauwt me wel af en toe. God, wat een onderneming. Wat een scènes, wat een gigantisch project. Ik vraag me serieus af: waarom wil ik dit? Morgen wordt de pers ingelicht! Een golf publiciteit die mij hier in Zuid-Marokko bereikt via Ate, Edwin en Herma. Henk van der Meyden's artikel heeft zijn werk gedaan. Frits Barend belt me op mijn mobile, feliciteert me en is jubelend over het idee. Herma vertelde me dat de telefoon en de fax "ontploft" zijn. Alle kranten heeft het gehaald, meestal op de voorpagina. De teneur van iedereen is goed, zeer positief. September 1999 Na een aantal zeer lovende reacties op het script, beginnen de negatieve reacties binnen te komen: Susie Figgis die "Left Luggage" caste vindt het "Two scripts" en wil het niet casten. Jeremy Conway, mijn agent vindt het goed, maar "much too long". Robert Kamen, mijn eigen privé script doctor vindt het zonder spanning. Robert wil in november naar Amsterdam komen om met ons te werken. Betaling: een schilderij van mij. Prima. Zijn hulp is goud waard. Dat van die "Two scripts" is wel een beetje waar, maar ook in Harry's boek zijn er twee duidelijke delen. Ate belt, het Fonds voor de Film gaat de scenario aanvraag afwijzen. Daar gaan we weer, net als bij Left Luggage. Om uit je vel te springen. Ik word daar zo kwaad om, maar we moeten dat geld hebben, we zullen dus door de knieën moeten. Bah! Oktober 1999 Er zijn moeilijkheden met het definitieve contract met Harry. Hij vindt dat hij degene is die uiteindelijke ja of neen mag zeggen over het script. Robbert Ammerlaan (De Bezige Bij) is vreselijk aardig en wil dat we gewoon doorgaan. Harry vroeg zich af of we het geld voor de film al hebben. We zijn al een tijdje met Mees Pierson in zee. Ze hebben ons de financiering gegarandeerd. Start in Februari. Maar alles gaat tergend langzaam, en Februari is ongelooflijk dichtbij. November 1999 Vandaag het definitieve contract bij Harry getekend. Ate had nog tijdens de bijeenkomst een onderonsje met de advocaten van Harry. Gaat over het "Droit Morale". Robbert Ammerlaan vertelde dat er zich opeens een nieuwe producent gemeld had; een Amerikaan. Stel je voor! Als we er vandaag niet uit waren gekomen dan had Harry vanmiddag kunnen overstappen naar die ander. Alles voor niets. Verstandig van Ate om door te zetten en toeschietelijk in alles te zijn. Nu is er geen weg meer terug. December 1999 Na het driedaagse bezoek van Robert Kamen aan Amsterdam heeft Edwin een nieuwe versie geschreven die absoluut niet goed is. Heel mager, geen poëzie, geen mysterie of magie. Robert heeft een aantal dingen geroepen; "Focus more on Onno, he's the lead". Maar nu zijn andere rollen en situaties daaraan opgeofferd, waardoor alles plat is geworden en het g.v.d. op een Amerikaans script gaat lijken. Robert heeft vaak gelijk, maar niet altijd. Edwin moet zijn ouwe vertrouwde zekerheid weer terugkrijgen, gewoon terug naa r zijn ouwe script, dat was goed. 4 januari 2000 Vandaag begonnen aan het tekenen van het storyboard. 27 januari 2000 The shit has hit the fan. In de nieuwe nota van Vermeend staat dat de nieuwe CV's, mits voor 12 januari 2000 opgericht, niet meer mee kunnen doen. MeesPierson trekt meteen hun garantie in. In gewone taal, we kunnen al ons werk als waardeloos beschouwen, al onze moeite en investeringen hebben geen zin, we kunnen onze film niet maken… 22 maart 2000 Puinhoop! De aan ons toegevoegde medewerker van MeesPierson Bank heeft met zijn verfijnde karaktertje nu, geloof ik, alles verknald. Ate radeloos, Edwin depressief. We moeten de inspecteur van belasting in Hilversum die over onze CV oordeelt zelf spreken, anders loop het fout. Hij heeft geen tijd voor ons, zegt hij, maar wij zitten in tijdnood. Met veel duwen en trekken, en hulp van een paar hoge politici, schijnt het dat we nu toch een afspraak krijgen met de inspecteur. Ate heeft samen met de bankmensen 3 dagen en nachten aan een nieuw concept gewerkt. Ze zijn gisteren naar Hilversum gegaan en naar het schijnt zijn de inspecteurs "om". Het ging niet zonder slag of stoot, maar Ate is een vastbijter, een diplomaat en goudeerlijk en deze 3 eigenschappen zijn nodig. 28 maart 2000 Officiële goedkeuring voor de CV van het Ministerie. Weer een nieuwe afwijzing van het Fonds. Ik ben met stomheid geslagen. Ze willen met Ate en Edwin praten, ik kan beter niet komen, zeiden ze, de regisseur! Men denkt dat ik te emotioneel zal worden (zoals destijds bij de afwijzing van "Left Luggage") Ik ga toch mee, en zal proberen mijn mond te houden. Ik ben de afgelopen tijd, toen alles slecht ging, gewoon weer gaan schilderen op mijn atelier. Weg met die klote film. Ik schilder nu stillevens, lekker rustig…. 18 april 2000 In een week hebben al meer dan 1.000 mensen ingetekend op onze CV. Het gaat meer dan goed. Inmiddels heeft het Fonds besloten toch geld te geven. (Misschien wel omdat ik mijn mond heb gehouden). 29 mei 2000 Veel gebeurd. Het geld is gestort (teveel inschrijvingen zelfs) we zijn nu echt begonnen. Benedict Schillemans wordt mijn production designer. We liggen elkaar, hij vertaalt wat ik bedacht heb in decors, locaties, kleuren, sets. Hij is zo enthousiast. Het fijnste gedeelte van de film zit erop, in mijn eentje het storyboard maken, in totale concentratie en stilte. Vanaf nu wacht mij spanning en sensatie en ellende. 16 juni 2000 Lang gedubt of we 'Amerikaans' of 'Engels' zullen gaan wat betreft de acteurs. Het is zo'n Europees project dat kan je niet met een Hollywoodsaus overgieten. En bovendien vind ik engelse acteurs gewoon beter. Morgen gaat het script naar Stephen Fry, in eerste instantie een idee van Harry. 20 juni 2000 We hebben Fry! Reden tot vlaggen en vreugde, ware het niet dat de twee bankbegeleiders van MeesPierson de boel trachten te torpederen. Opeens menen die twee dat ze approval hebben over de 4 hoofdrollen. Dat hebben ze niet! Onze afspraak is, dat als we binnen het budget blijven met de acteurs dat ze dan geen enkele zeggenschap hebben.Ik geef geen strobreed toe, sterker nog ik heb mijn ontslag per brief aangeboden mochten ze doorzetten. Ate en Edwin staan achter me. 22 juni 2000 Meeting in Londen met Stephen. Hij is razend enthousiast over het script. Hij is zo 'Onno- zo clumsy-vertederend-intelligent kwetsbaar', en een schaker. Stephen wist ook wie Jan Hein Donner was, de persoon op wie Harry Mulisch Onno gebaseerd heeft. Hij is het. 30 juni 2000 Na spannende dagen in Israël, nu in Rome op locatie zoektocht. Ik wil proberen het echte Sancta Sanctorum te krijgen, één van onze hoofdlocaties. Het valt onder het Vaticaan. We reden in de auto van de ambassadeur Vaticaanstad binnen. Het eerste wat me opvalt is dat ze daar een eigen benzinepomp hebben! Zeker goedkoper. Mrs. Weaky beslist. Ze is zeker 70 jaar, en een ijskoude kikker. Ze begint met: "It's a definite no. We never work on feature films". Ik praat als Brugman, gooi alle charmes in de strijd: "Kardinaal Willebrands is een fan van het boek. Harry Mulisch heeft de Paus ontmoet", dat soort nutteloze opmerkingen. Ik overhandig haar de foto van Harry met de Paus. Langzaam wordt ze minder ijzig en afstandelijk. Na anderhalf uur lullen zegt ze het script te willen lezen. Een kleine overwinning, maar het zal wel NO blijven. 6 juli 2000 Meeting met de bank bazen. Mijn tweede ontslagbrief zit in mijn tas. De vergadering duurt meer dan 2 uur. Edwin is ongekend fel. Ate rustig en goed. Fry komt erdoor. Mijn tas blijft dicht. 11 augustus 2000 Waar moet ik beginnen? Misschien wel bij de laatste klap: de Ada die we hadden heeft opeens - zelfs nadat ze doorgepast had! - afgezegd, komt waarschijnlijk omdat ze niet bloot wil in de film! Of moet ik misschien vermelden dat onze kasteel locatie in Heino f 100.000,-- over de begroting heen gaat. Of moet ik noemen dat er grote problemen met Stephen Fry zijn over de einddatum? Of dat Diana Quick - die Sophia gaat spelen - pas de 28ste in Nederland kan zijn, terwijl ze die dag moet beginnen? Of misschien dat kostuum ontwerper Yan Tax wil ophouden omdat hij te weinig tijd heeft? Of dat het camera-, en lichtdepartement 1 miljoen over budget gaan? Wat is er nog leuk aan deze productie? Ate doet wat hij kan om alles in de hand te houden, Edwin idem dito. Het schip kantelt 3 a 4 x per dag, maar we houden het varende. We zullen er aan moeten wennen dat de Hemel hoge eisen stelt, zo makkelijk laat de Hemel zich niet ontdekken. Er zijn gelukkig ook positieve punten (al wordt je meestal opgeslorkt door de negatieve). We hebben de definitieve Quinten: Neil Newbon. Hij kwam, zag en overwon. Ik zag het al toen hij aankwam wandelen, een soort stralende Jezus figuur. Hij werkt ook goed met Greg Wise, onze Max, over wie ik ook zo blij ben. Ik heb een boeiend maar zwaar artistiek gevecht met Edwin over Sophia. Hij ziet mijn favoriete actrice niet zitten, belt me er dringend over op. Ik houd voet bij stuk - ik wil haar. We hebben nu allemaal hele goede acteurs in de sleutelrollen. Nu alleen Ada nog. 15 augustus 2000 We hebben Ada!! Flora Montgomery - een beauty, een soort lady Di, ze zal beeldschoon zijn op film. Ze heeft nota bene dezelfde agent als ik. 1e draaidag. 20 augustus 2000 Israël De politieke situatie in Israël is zo explosief, dat het beter is dat we meteen, nu, draaien, en niet morgen of overmorgen. Ook was men zeer somber over de Tempelberg, men denkt dat de eerder beloofde toestemming wordt ingetrokken. Tijd om nerveus te worden hebben we niet: eerste shot: Onno en Quinten lopen langs de Klaagmuur - twee instellingen. Daarna scène bij het detectiepoortje. Ik ben er nauwelijks met mijn gevoel bij, het gaat allemaal te snel. lees verder Jeroen tijdens de premiere van The Discovery of Heaven